Sakin Şehir Unvanının Sürdürülebilirliğine Yönelik Yerel Halkın Algısı: Foça Örneği
Anahtar Kelimeler:
Yavaş Şehir, Sürdürülebilirlik, Yerel Halk, FoçaÖzet
Kentler, popüler kültürün etkisi ile kültürel, çevresel ve sosyal değerlerini giderek yitirmekte ve özgün kimliklerinden uzaklaşmaktadır. Bu eğilime bir tepki olarak, kentliler için daha sakin, huzurlu ve yoğun kent yaşamına alternatif sunan “yavaş şehir” (Cittaslow) hareketi önem kazanmaktadır. Hem dünyada hem de Türkiye’de yaygınlık kazanan bu hareket, belirli kriterleri karşılayan şehirlerin Cittaslow Birliği’ne üye olmasına olanak tanımaktadır. Ancak bu üyeliğin sürdürülebilirliği, hareketin temel ilkelerinin korunmasına ve etkin biçimde uygulanmasına bağlıdır; aksi takdirde üyelik statüsü iptal edilebilmektedir.
Çalışmanın temel amacı, Foça’nın sakin şehir unvanını sürdürebilmesinde yerel halkın rolünü ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında nitel araştırma tekniklerinden yarı-yapılandırılmış görüşme yönteminden faydalanılmış ve Foça’da saha çalışması yürütülmüştür. Kolayda örnekleme tekniği kullanılarak Foça’da ikamet eden 30 katılımcıya ulaşılmış ve derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırma bulguları, Foça’da yavaş şehir unvanının sürdürülebilir kılınmasında özellikle kadınların, belediyenin ve yerel pazarların önemli görev ve sorumluluklar üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bu eksende, Foça’nın yavaş şehir kimliğini koruyabilmesi ve geliştirebilmesi için çok paydaşlı bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulanmaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda, gelecekte yapılacak araştırmalarda farklı Cittaslow kentlerinde karşılaştırmalı ve daha geniş örneklemlerle, nicel ve çok paydaşlı yaklaşımların benimsenmesi, sakin şehir unvanının sürdürülebilirliğinin daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.
Referanslar
Abık, R., Şeyhanlıoğlu, H.Ö., ve Arıca, R. (2022). Turistlerin çevre dostu turistik ürünlere yönelik tutumları: Batman örneği. Geçmiş, Bugün, Gelecek Batman Sempozyumu. Batman, Türkiye
Akkoç, T. (2025). Yavaş yemek hareketinin turizm endüstrisindeki gelişimine bütüncül bir bakış. Turizm Akademik Dergisi, 12(1), 35-51.
Aliyeva, N., ve Kurgun, A. (2021). Slow food hareketinin gastronomi turizminin sürdürülebilirliği ile ilişkisi: Foça örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(2), 234-251. https://doi.org/10.32958/gastoria.926470
Arıca, R., ve Kafa, N. (2020). Seyahat acentalarında sürdürülebilirlik Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren seyahat acentaları üzerine bir inceleme. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3),1847–1866. https://www.tutad.org/index.php/tutad/article/view/272
Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(1), 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
Aydın, N. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Etnoloji. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 2(2). 60-71.
Baskarada, S., ve Koronios, A. (2017). A philosophical discussion of qualitative, quantitative and mixed methods research in social science. Qualitative Reserch Journal. 18(1), 2-21. doi: 10.1108/QRJ-D-17-00042
Bayhan, İ, Şengül, S., ve Yücel, R. (2018). Sürdürülebilir turizm gelişimlerinde önem ve performans değerlendirmeleri: Göynük tarihi konakları örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 9(23), 204-226. https://doi.org/10.24010/soid.363396
Başarangil, İ., ve Tokatlı, C. (2018). Yavaş yemek: Şile yeryüzü pazarı ziyaretçilerinin memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(1), 3-19. doi: 10.21325/jotags.2018.171
Christensen, L.B., Johnson, R.B., ve Turner, L.A. (2015). Araştırma Yöntemleri Desen ve Analiz. (Çeviren: Aypay, A.) (3. Baskı). Anı Yayınları.
Cittaslow (2025). https://www.cittaslow.org/association [Erişim Tarihi: 04.08.2025].
Creswell, J. W. (2016). 30 Essential Skills for the Qualitative Researcher. Sage.
Demir, B. (2021). Sürdürülebilir turizm hareketi olarak slow food: Germiyan örneği, GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism, Recreation and Sports Sciences, 4(2), 99-114. https://doi.org/10.53353/atrss.898822
Düzenli. T. (2018). Çevreyle bütünleşen- sürdürülebilir “Cittaslow hareketi: Gerze örneği. Social Mentailty and Researcher Thinkers Journal. 4(1) 307-314. doi: 10.31576/smryj.72
Ekinci, D. (2024). Seferihisar as a Cittaslow. EPRA İnternational Journal of Multidisciplanry Research 10(6) 446-451. https://doi.org/10.36713/epra1750
Foca (2025). http://www.foca.gov.tr/ilce-nufus-mudurlugu [erişim tairihi: 06.08.2025].
Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
Güner, D., ve Çılgınoğlu, H. (2023). Gastronomi şehri Afyonkarahisar ve slow food Nuh’un ambarı projesindeki yeri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 281-300. https://doi.org/10.32572/guntad.1245000
Huberman, M.B. (1994). Qualitative Data Analysis. (Second Edition), SAGE Publications.
İlter, B., Kundak, S., ve Cenikli, V.S. (2019). Sürdürülebilir kırsal kalkınmada bir alternatif olarak kadın girişimciliği. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 3(5), 30-37. https://doi.org/10.31006/gipad.427872
Karataş, Z. (2017). Sosyal bilim araştırmalarında paradigma değişimi: Nitel yaklaşımın yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-86.
Meriç, H.M. (2016). Slow Food and Tourism: Foça Earth Market Case Study. [Yüksek Lisans Tezi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi]. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi.
Morse, J. M. (2018). Reframing rigor in qualitative inquiry. (Eds: Denzin, N. Ve Lincoln, Y.) In: Handbook of Qualitative Inquiry: SAGE (5th Edition). Sage.
Oğan, O. (2020). Foça’da İkinci Konutların Fiziki ve Sosyoekonomik Çevreye Etkileri Üzerine Yerel Halkın Bakış Açısı. [Yüksek Lisans Tezi]. Uşak Üniversitesi.
Özışık Yapıcı, O., ve Ünüvar, Ş. (2020). Yavaş şehirlerde sosyal değişme ve yaşam kalitesi ilişkisi üzerine bir araştırma: Gerze örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 565-576. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.777313
Öztürk, A., İpek, F., ve Kayacan, B. (2023). Cittaslow (Sakin Şehir) yaklaşımının sürdürülebilir yerel kalkınmaya etkisi: Şavşat örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 187-208. https://doi.org/10.33206/mjss.1143649
Öztürk Aykaç, N. (2024). Yavaş şehir, kentleşme ve turizm: Antalya/Finike örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 367-400. https://doi.org/10.32572/guntad.1401801
Punch, F.P. (2014). Sosyal Araştırmalara Giriş Nicel ve Nitel Yaklaşımlar. (Çev. Bayrak, D., Bader Arslan, H., ve Akyüz, Z.). Siyasal Yayınları.
Şimşek, S., Karadeniz., A.C., Şimşek, E., Ağgez, E., ve Ağgez, A., (2024). Türkiye’de Cittaslow ağı üzerine bir inceleme. International QMX Journal, 3(6), 1766-1780. https://doi.org/10.5281/Zenodo. 12600460
Tamer, M., ve Alaeddinoğlu, F. (2022). Cittaslow hareketinde kadın girişimciler: Seferihisar örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 20(2), 500-527. https://doi.org/10.33688/aucbd.1127083
Tamer, M. (2023) Yavaş Şehir Hareketinde Yerel Halkın Algısı: Foça Örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Hakkâri Üniversitesi.
Tamer, M. (2024). Yavaş şehir olgusunun turizme etkisi: Foça örneği. Sinop-E: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 148-164.
Tiğiz, M., Arıca, R., ve Şeyhanlıoğlu, H. (2024). Slow turizm konulu araştırmaların bibliyometrik analizi. II. Uluslararası Mezopotamya İnanç ve Kültür Turizmi Kongresi (IMFCT), Mardin, Türkiye.
Tunç, T., ve E. Yıldırım (2024). Doğal ve kültürel peyzaj değerleri ile alternatif turizm rotaları: Finike, Antalya. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 61(4), 501-517 https://doi.org/10.20289/zfdergi.1456452.
Turgut, A., Demirezer, Ö., ve Uşma, G. (2024). Yavaş Şehir (Cittaslow) kavramının sürdürülebilirlik bağlamında karşılaştırmalı bir değerlendirmesi: Bra ve Seferihisar örneği. İdealkent, 15(42), 1013-1041. https://doi.org/10.31198/idealkent.1318628
Ünal, V. (2001). Foça Balıkçılığının Sosyo- Ekonomik Analizi ve Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma. [Doktora Tezi]. Ege Üniversitesi.
Yalçın, B. (2013). Yöresel ürünlerin pazarlanması üzerine değerlendirmeler. Akdeniz Sanat Dergisi, 6, 11 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/275446
Yurt, İ. (2024). Yöresel yemek kültürünün sürdürülebilirliği: Cittaslow (Sakin Şehir) Göynük örneği, Kent Akademisi Dergisi, 17(4), 1531-1544. https://doi.org/10.35674/kent.14278717
Wierzbicka, W., ve Farelnik, E., (2024). Population aging and the potantial a silver economy in the Polish National Cittaslow Network. MDPI. 16, 1-19. https://doi.org/10.3390/su16166768
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Murat TAMER
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
