Bitkisel Çayların Gastronomideki Yeri ve Sağlığa Etkileri

Abdelkawy K.S., Abdelaziz R.M., Abdelmageed A.M., Donia A.M., ve El-Khodary N.M. (2020). Effects of green tea extract on atorvastatin pharmacokinetics in healthy volunteers. European Journal of Drug Metaolism and Pharmacokinet, 45(3), 351-360.

Akgül, A. (1993). Baharat Bilimi ve Teknolojisi, Gıda Teknolojisi Derneği Yayınları.

Ali, N. A. A., Julich, W. D., Kusnick, C., ve Lindequist, U. (2020). Screening of Yemeni medicinal plants for antibacterial and cytotoxic activities. Journal of Ethnopharmacology, 74(2), 173–179. doi: 10.1016/s0378-8741(00)00364-0.

Aydoğan Coşkun, B. (2022). Bazı Yenilebilir Çiçeklerin Bitkisel Çay Olarak Kullanımı. [Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.

Babacan, H., Çolak, M., ve Duman, H. (2016). An overview on hypericum species of Turkey. Journal of Pharmacognosy and Phytotherapy, 5(3), 38-46. https://doi.org/10.5897/JPP2013.0260.

Badgujar, S. B., Patel, V. V., ve Bandivdekar, A. H. (2014). Foeniculum vulgare mill: A review of ıts botany, phytochemistry, pharmacology, contemporary application, and toxicology. Bio Med Research International, doi: 10.1155/2014/842674.

Baricevic, D., ve Bartol, T. (2000). The biological/pharmacological activity of the Salvia genus. In: The Genus Salvia (Eds: Kintzios, S. E.), Amsterdam: Harwood Academic Publishers. (pp. 143–184).

Başyiğit, B., ve Çam M. (2017). Püskürtmeli kurucutu ile mikroenkapsüle edilmiş nane (mentha pıperıta ve mentha spıcata) esansiyel yağının salınım profili. Gıda. 42, 186-96. doi: 10.15237/gida.GD16090.

Bayraktar, D. Z. (2021). Zencefil’in (zıngıber offıcınale roscoe) insan sağlığı üzerine çeşitli terapötik etkileri. Karya Journal of Health Science, 2(2), 55-60. https://doi.org/10.52831/kjhs.886448.

Baytop, T. (1984). Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi (Geçmişte ve Bugün). İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları, 40, 156-158.

Baytop, T. (1999). Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi (Geçmişte ve Bugün). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.

Boudreau, M. D., Beland, F. A., Nichols, J. A., ve Pogribna, M. (2013). Toxicology and carcinogenesis studies of a non-decolorized whole leaf extract of Aloe barbadensis Miller (Aloe vera) in F344/N rats and B6C3F1 mice. National Toxicology Program Technical Report Series, 577, 1–266.

Briante, R., Patumi, M., Terenziani, S., Bismuto, E., Febbraio, F., ve Nucci, R. (2002). Olea europaea L. leaf extract and derivatives: antioxidant properties. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50(17), 4934-4940. doi: 10.1021/jf025540p.

Butterweck, V., ve Schmidt, M. (2007). St. John's wort: Role of active compounds for its mechanism of action and efficacy. Wiener Medizinische Wochenschrift, 157(13/14), 356–361. doi: 10.1007/s10354-007-0440-8.

Cabrera, C., Artacho, R., ve Gimenez, R. (2006). Beneficial effects of green tea a review. Journal of the American College of Nutrition, 25(2), 79-99.

Ceylan, A., Bayram, E., Arabacı, O., Marquard, R., Özay, N., ve Geren, H. (2005). Ege Bölgesi florası kantaron (Hypericum Perforatum l.) populasyonlarında uygun kemotiplerin belirlenmesi ve ıslah. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42(3),33-44.

Chen, Z.M., ve Lin, Z. (2015). Tea and human health: biomedical functions of tea active components and current issues. Journal of Zhejiang University-Science B, 16, 87–102. https://doi.org/10.1631/jzus.B1500001.

Çırak, C., ve Kurt, D. (2014). Önemli tıbbi bitkiler olarak hypericum türleri ve kullanım alanları. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 24(1), 38-52.

Da-Costa-Rocha, I., Bonnlaender, B., Sievers, H., Pischel, I., ve Heinrich, M. (2014). Hibiscus sabdariffa L. A phytochemical and pharmacological review. Food Chem. 165, 424-443. 10.1016/j.foodchem.2014.05.002.

Demirhan, E., ve Yılmaz, F. M. (2020). Tıbbi aromatik bitkilerde geleneksel kullanım ve fonksiyonel özellikler: rezene örneği. Gıda ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 247–254.

Ekren, S., Sönmez, Ç., Sancaktaroğlu, S., ve Bayram, E. (2007). Farklı biçim yüksekliklerinin adaçayı (Salvia Officinalis L.) genotiplerinde agronomik ve teknolojik özelliklere etkisinin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 44(1), 55-70.

Eshun, K., ve He, Q. (2004). Aloe vera: a valuable ingredient for the food, pharmaceutical and cosmetic industries—A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 44(2), 91-96. doi: 10.1080/10408690490424694.

Farnad N, Heidari R., ve Aslanipour B. (2014). Phenolic composition and comparison of antioxidant activity of alcoholic extracts of Peppermint (Mentha Piperita). Journal of Food Meas Charact. 8, 113-21. https://doi.org/10.1007/s11694-014-9171-x.

Fischer, U., C., ve Reinhold Kammerer, D. (2011). Identification and quantification of phenolic compounds from pomegranate (Punica Granatum l.) peel, mesocarp, arils, and differently produced juices by hplc-dadesı/msn, Food Chemistry, 127(2), 807-821.

Gachkar, L., Yadegari, D., Rezaei, M.B., Taghizadeh, M., Astaneh, S.A., ve Rasooli, I. (2007). Chemical and biological characteristics of Cuminum cyminum and Rosmarinus officinalis essential oils. Food Chemistry. 102(3), 898-904. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.06.035.

Gedik, A. (2014). Hibiskusun (Hibiscus Sabdariffa L.) Kurutulmuş Çiçek Çanaklarının Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri ile Antioksidan Kapasitesi Üzerine Kurutma Yöntemlerinin Etkisi. [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.

Giannenas, I., Sidiropoulou, E., Bonos, E., Christaki, E., ve Florou-Paneri, P. (2020). The history of herbs, medicinal and aromatic plants, and their extracts: Past, current situation and future perspectives. (Ed: Panagiota Florou-Paneri, P., Efterpi Christaki, Ilias Giannenas), In: Feed Additives: Aromatic Plants and Herbs in Animal Nutrition and Health (pp. 1–18). Greece: Academic Press.

Gidomo (2025). https://api.gidamo.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/52fe25daf686bdb_ek.pdf (Erişim Tarihi: 21.04.2025).

Google (2025). https://www.google.com/search?q=bitkisel (Erişim Tarihi: 14.03.2025).

Guardiola, S., ve Mach, N. (2014). Therapeutic potential of Hibiscus sabdariffa: A review of the scientific evidence. Medicina Intensiva, 61(5), 274–295. doi: 10.1016/j.endonu.2013.10.012.

Guo, X., ve Mei, N. (2016). Aloe vera: A review of toxicity and adverse clinical effects. Journal of Environmental Science and Health, Part C, 34(2), 77–96. https://doi.org/10.1080/10590501.2016.1166826

Gülçin İ. (2006). Antioxidant and antiradical activities of l-carnitine. Life Sciences. 78(8), 803-811. doi: 10.1016/j.lfs.2005.05.103.

Gürbüz, M., ve Öğüt, S. (2018). Zeytin yaprağının potansiyel sağlık yararları. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 3(3), 242-253. doi: 10.5336/healthsci.2017-58346.

Hamman, J. H. (2008). Composition and applications of Aloe vera leaf gel. Molecules, 13(8), 1599-1616. https://doi.org/10.3390/molecules13081599.

Higdon, J. V., ve Frei, B. (2006). Coffee and health: A review of recent human research. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 46(2), 101-123. doi: 10.1080/10408390500400009.

Kadıoğlu, S., ve Ertaş Öztürk, Y. (2021). Yeşil çay ve sağlık. Black Sea Journal of Health Science, 4(3), 341-350.

Kan Y., Kartal M., Aslan S., ve Yıldırım N. (2006). Farklı koşullarda yetiştirilen rezene meyvelerinin uçucu yağ bileşenleri, Ankara Eczacılık Fakültesi Dergisi, 35(2), 95-101.

Koçyiğit, M. (2005). Yalova İlinde Etnobotanik Bir Araştırma. [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Koo, M.W., ve Cho, C.H. (2004). Yeşil çayın gastrointestinal sistem üzerindeki farmakolojik etkileri. Avrupa Farmakoloji Dergisi, 500(1), 177-185.

Lockyer, S., Rowland, I., Spencer, J. P. E., Yaqoob, P., ve Stonehouse, W. (2017). Impact of phenolic-rich olive leaf extract on blood pressure and cardiovascular risk markers: a randomized controlled trial. European Journal of Nutrition, 56(4), 1421–1432. doi: 10.1007/s00394-016-1188-y.

Malayoğlu, H. B. (2010). Biberiyenin (Rosmarinus officinalis L.) antioksidan etkisi. Hayvansal Üretim, 51(2), 59-67.

Markin, D., Duek, L., ve Berdicevsky, I. (2003). In vitro antimicrobial activity of olive leaves. Mycoses, 46(3/4), 132–136. doi: 10.1046/j.1439-0507.2003.00859.x.

Matsuda, H., Ninomiya, K., Shimoda, H., ve Yoshikawa, M. (2002). Hepatoprotective principles from the flowers of Tilia argentea (linden): Structure requirements of tiliroside and mechanisms of action. Bioorganic & Medicinal Chemistry, 10(3), 707-712. DOI: 10.1016/s0968-0896(01)00321-2.

McKay, D. L., ve Blumberg, J. B. (2006). A review of the bioactivity and potential health benefits of peppermint tea (Mentha piperita L.). Phytotherapy Research, 20(8), 619–633. doi: 10.1002/ptr.1936.

McKay, D. L., ve Blumberg, J. B. (2006). A review of the bioactivity and potential health benefits of chamomile tea (Matricaria Recutita L.). Phytotherapy Research: An International Journal Devoted to Pharmacological and Toxicological Evaluation of Natural Product Derivatives, 20(7), 519-530.

Moser, C., Jaqueline, P., Barboza, G., Amanda, J., ve Mizuta, G. (2021). Comparative studies on chemical stability, antioxidant and antimicrobial activity from hot and cold hibiscus (Hibiscus sabdariffa L.) calyces tea infusions. Journal of Food Measurement and Characterization, 15(4), 3531–3538. DOI: 10.1007/s11694-021-00936-4.

Naji, A. (2018). İnstant Hibiskus Çayı Üretimi. [Yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi, Kayseri.

Navarro, V. J., Khan, I., Björnsson, E., Seeff, L. B., Serrano, J., ve Hoofnagle, J. H. (2017). Liver injury from herbal and dietary supplements. Hepatology, 65(1), 363-373.

Nawrot, P., Jordan, S., Eastwood, J., Rotstein, J., Hugenholtz, A., ve Feeley, M. (2003). Effects of caffeine on human health. Food Additives & Contaminants, 20(1), 1-30. doi: 10.1080/0265203021000007840.

Nia, R., ve Bayram E. (2005). Geliştirilmiş sarı kantaron (hypericum perforatum l.) klonlarının bazı agronomik ve teknolojik özellikleri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42(2), 11-22.

Özhatay, N., Byfield, A, ve Atay, S. (2005). Türkiye’nin Zengin Florası, 17-24. Türkiye’nin 122 Önemli Bitki Alanı, WWF Türkiye, İstanbul.

Rahimikian, F., Rahnama, P., Rezaie, M., ve Bekhradi, R. (2017). Effect of fennel vaginal cream on vaginal atrophy in postmenopausal women: A randomized controlled trial. Journal of Menopausal Medicine, 23(1), 17–23. doi: 10.1016/j.maturitas.2015.11.005.

Robbers, J.E., ve Tyler, V.E. (1999). Tyler’s Herbs of Choice: The Therapeutic Use of Phytomedicinals. New York: Haworth Herbal Press.

Ryan J.L., Heckler C.E., Roscoe J.A., Dakhil S.R., Kirshner J., Flynn P.J., Hickok J.T., ve Morrow G.R. (2012). Ginger (Zingiber officinale) reduces acute chemotherapy-induced nausea: a URCC CCOP study of 576 patients. Support Care Cancer, 7, 1479-1489. doi: 10.1007/s00520-011-1236-3.

Sarıca, Ş., Karataş, Ü., ve Diktaş, M. (2008). Çay (Camellia Sinensis); İçeriği, metabolizma ve sağlık üzerine etkileri, antioksidan aktivitesi ve etlik piliç karma yemlerinde kullanımı. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 25(2), 79-85.

Sezgin, E. (2006). Tıbbi ve Aromatik Bitkiler: Tanıtım ve Kullanım Rehberi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Şarer, E. (1980). Anadolu’da yetişen Salvia tomentosa Mill ve Salvia grandiflora Etling uçucu yağlarının özellikleri ve içerikleri bakımından karşılaştırılması, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 10, 112-122. https://doi.org/10.1501/Eczfak_0000000173.

Taşlı B., Çiçek F., Demirtaş G., ve Yalçın E. (2015). Formaldehit toksisitesine karşı yeşil çay özütünün koruyucu etkisi: Swiss albino farelerde genotoksik değerlendirme. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi. 36(2), 63-73.

Tripathy Vandana, B. B, Thania Sara V., ve Ajoy S. (2015). Residues and contaminants in medicinal herbs a review. Phytochemistry Letters, 14, 67-78.

Viuda-Martos, M., Fernandez-Lopez, J., ve Perez-Alvarez, J. A. (2010). Pomegranate and its many functional components as related to human health: A review, Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 9(6), 635- 654.

Yalım Kaya, S., ve Can, O. (2018). Sarı kantaron bitkisinin mutfakta kullanılma potansiyeli. Dünya Sağlık ve Tabiat Bilimleri Dergisi, 1(2), 50-55.